Archiwum Polskiej Telekomunikacji

Przekazujemy Historię

Witaj w Archiwum   Historia Polskiego Internetu   Sieci Wewnętrzne   Usługi TP   Sprzęt   Sterowniki oraz Oprogramowanie   Obrazy płyt   Dokumenty   Galeria   Licencja Archiwum   O Archiwum   Wersja Hi-Fi Archiwum

Historia Polskiego internetu

Przed Telekomunikacją Polską...


Zanim Telekomunikacja Polska, zaczęła świadczyć swoje usługi na terenie Polski, tak naprawdę Internet wyglądał zupełnie inaczej. Dostęp do sieci nie był przeznaczony dla każdego, a jedynie dla środowisk akademickich. Lecz jak to wyglądało? Właściwie pierwsze połączenie ze światem nastąpiło w latach 80 XX wieku za pośrednictwem tzw. Fidonetu, czyli amatorskiej sieci komputerowej łączącą BBS-y na całym świecie. Czym jest z kolei BBS? Jest to skrót od Bulletin Board System, oznaczający usługę komputerową polegającą na udostępnianiu miejsca przez właściciela maszyny dla innych osób. Można tam umieszczać ogłoszenia, przesyłać pliki i tym podobne. Zaś zbiór podłączonych takich maszyn nazywany jest, właśnie, Fidonetem. Jednakże był to czas PRL-u, gdzie panowała niezgoda pomiędzy krajami radzieckimi i zachodnimi. Utworzony przez zachód, Komitet Koordynacyjny Wielostronnej Kontroli Eksportu, miał za zadanie nie dopuścić do uzyskania przez kraje ZSRR, nowszych technologii. Z Internetem włącznie, chociaż ten przypadek był akurat jedynie ograniczony. Dopiero w latach 90 komitet ten zniósł swoje obostrzenia, dlatego rok 1991 jest uznawany za początek Internetu w Polsce. Wtedy to: Europejska Organizacja Badań Jądrowych (CERN) zwróciła się do szwajcarskiej telekomunikacji o wykonanie łącza dzierżawionego pomiędzy CERN, a Instytutem Fizyki Jądrowej w Krakowie. Później Polska zostaje połączona z Internetem poprzez BITFTP (odmiana dostępu do FTP poprzez maila w sieci BITNET – konkurencji dla Internetu firmy IBM), jako że staje się członkiem sieci EARN – europejskiej, łączącej środowiska akademickiej odnogi BITNET’u. Uruchomiono łącze z CERN, którego opłata wynosiła 13.452.400 starych złotych. Wysłano również pierwsze emaile przez polski węzeł sieci CERN. Później następuje pamiętny rok 1991 i wraz z nim uruchomione pierwsze połączenie internetowe z Warszawy do Kopenhagi. Powstaje NASK – Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa, świadcząca obecnie usługi rejestratora domen .pl. Wysłano pierwszego e-maila z budynku Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego przez Centrum Informatyczne UW do Kopenhagi.  Z Hamburga przychodzi pierwsza odpowiedź na maile wysłane z Polski. Trzy lata później, bo w 1994, powstaje Maloka BBS oferujący komercyjny dostęp do Internetu. W 1996 zaś, Telekomunikacja Polska SA uruchomiła numer 0-20 21 22, który pozwalał na połączenie z Internetem przez modem telefoniczny.

0-20 21 22, czyli pierwsza styczność z Internetem


Nastąpił rok 1996. Telekomunikacja Polska uruchomiła następcę sieci pakietowej POLPAK – POLPAK-T. Na jej łamach działał TPNet, mający dostarczyć Internet szerszej publice. O wiele wcześniej duże firmy mogły sobie pozwolić na dostęp stały do sieci POLPAK. Wraz z uruchomieniem sieci pakietowej z przyrostkiem „-T” oraz TPNetu, oprócz możliwości podpięcia stałego łącza poprzez tą sieć, pojawiła się również opcja na połączenie modemowe za pomocą linii telefonicznej. Wymagało to posiadania modemu pracującego w standardzie V.34. Modem (MOdulator-DEModulator) to urządzenie, które moduluje sygnał w celu zakodowania danych, aby mogły być przesłane przez wybrane medium transmisyjnych i demoduluje w celu odebrania tych danych. W tym przypadku medium transmisyjnym jest kabel telefoniczny. Popularne były modemy wpinane w slot ISA (poprzednik PCI), jak i te zewnętrzne z użyciem wtyku RS-232. Zasada działania była bardzo prosta: użytkownik wyposażony w modem wpinał kabel telefoniczny do modemu, zaś ten wykonywał połączenie telefoniczne na numer pozwalający połączyć się z Internetem. Numer taki udostępniony przez Telekomunikację Polską to kultowy 0-20 21 22, a ponieważ wykorzystywany standard pozwalał na autoryzację to takowa też istniała, jednak każdy posiadał to samo hasło i nazwę użytkownika a mianowicie „ppp”. Pochodzenie tego wyrazu jest dość proste. PPP oznacza Point-to-Point Protocol, jest to protokół używany przy bezpośrednich połączeniach pomiędzy dwoma węzłami sieci. W tym przypadku modemów użytkownika i centrali TPNetu. Tego typu połączenia posiadały wiele wad, jak i wiele zalet. Podstawową wadą była sama zasada działania – ponieważ modem wykonywał połączenie to blokował możliwość dzwonienia z telefonu . Poza tym nie płaciło się abonamentu (nie licząc tego za telefon), a za czas, w którym „wchodziliśmy do Internetu”. Dlatego, że była to rozmowa telefoniczna – koszt wynosił 29 gr za impuls, który był naliczany co 3 minuty (Nocami co 6 minut). Podnosząc słuchawkę podczas takiego połączenia „do Internetu”, można było usłyszeć znajome dziś dźwięki, wykorzystywane teraz jako symbol zamyślenia. Wcale to nie jest oderwane od rzeczywistości, bo prędkość takiego połączenia wynosiła 33Kb/s, czyli 4KB/s. Znając te wszystkie wartości: Prędkość 4KB/s, Impuls 3 minuty oraz Cena 29 gr można obliczyć koszt pobrania pliku o danej wadze (w KB). Pobranie typowej MP3 kosztowało by ok. 1,5 zł. Mimo tego wszystkiego nikt nie przejmował się limitami, ponieważ doświadczenie bycia w Internecie była dla wielu nowością. Można było pogadać na Gadu-Gadu z osobą mieszkającą na drugim końcu Polski, przeglądać maile i tym podobne. Dzisiaj się to wydaje normą, lecz dawniej to było takie „WOW”. Pojawiały się też zagrożenia związane z istnieniem modemów. Jeżeli ktoś był nie uważny to mógł pobrać wirusa, który wykonywał połączenia na drogie numery. Nie musiały one wcale umożliwiać dostępu do Internetu. Same połączenie kosztowało i to często słono.

Przykładowa karta V.34
Na zdjęciu widać przykładowy modem V.34 jednak jako karta wewnętrzna na złącze ISA By Douglas Whitaker at English Wikipedia - Own work, CC BY-SA 2.5, http://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1129367
Przykładowy modem V.34
Na zdjęciu widać przykładowy modem V.34 na złącze RS-232 używany do połączeń komutowanych By Bortzmeyer - Own work, CC BY-SA 3.0, http://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=7937781
Okno logowania modemowego
Częsty widok osób, które łączyły się poprzez modem na numery dostępowe.

0-20 24 22, czyli nadchodzi ISDN


Nastał rok 1998, Telekomunikacja Polska prezentuje nową rewolucyjną usługę, ISDN. Jest skrót od Integrated Services Digital Network, oznaczający Sieć Cyfrowa z Integracją Usług lub również spotykane – Sieć Cyfrowa Usług Zintegrowanych. Nazwa nie wzięła się znikąd. Sieć ta pozwalała na przesyłanie wielu danych: Internet, Telefon, Wideokonferencje, Fax i tym podobne. Nie wymagało to posiadania wielu linii do budynku dla każdego urządzenia, wystarczyła jedna linia. Jedna linia i wiele numerów. Dlatego też ISDN był ofertą bardziej kierowaną do firm ze względu na swoje ceny:
Opłata za uzyskanie dostępu do sieci w najwyższym przypadku wynosiła 976 zł, a w najniższym 244 zł – w opcji BRI (o stronie technicznej ciut później). Zaś w opcji PRI od 1952 zł do 7808 zł. Ajć. Ceny są wyższe jeżeli jest wybrana numeracja skrócona. I to o wiele wyższe. Opłata abonamentowa jest następująca: 48,80 zł za dostęp BRI, zaś 732 zł za dostęp PRI. Oczywiście mówiąc o sieci publicznej bo istniała jeszcze sieć Komertel przeznaczona stricte dla firm, umożliwiająca m. in. transmisje danych w ruchu międzynarodowym. Następnie bo około 2000 roku zwykły ISDN zamienił się w usługę OCTOPUS ISDN. Dostęp BRI stał się OCTOPUS S, zaś dostęp PRI – OCTOPUS XL. Zmianie uległy również ceny w przypadku abonamentu: OCTOPUS S standard – 42,7zł; OCTOPUS S komfort – 48,8 zł; OCTOPUS S biznes – 54,9 zł. Zaś OCTOPUS XL – 732 zł. Należy do tego doliczyć usługi, jeżeli abonent sobie takie zamówił. No dobra spoko cudowanie. To co to jest to PRI, BRI, 2B+D, 30B+D i jaki to ma związek z Internetem? Dobrze. Teraz zacznie się trochę technicznej mowy, chociaż postaram się to przedstawić w formie najbardziej zrozumiałem pomijając niektóre techniczne rzeczy.

Dalszy opis usługi ISDN będzie zawierał wiele uproszczeń dla jasnego przekazu.
Jak już sobie powiedzieliśmy ISDN do sieć, która integruje usługi cyfrowe. Opiera się na dwóch kanałach – B i D. Kanał B jest przeznaczony do ogólnej transmisji użytkowej. Kanał D jest przeznaczony do zapewnienia wymiany sygnalizacyjnej pomiędzy centralą publiczną, a terminalem abonenta oraz kontroli sygnału. Sieć ISDN składa się z dwóch tzw. dostępów do sieci – Dostęp podstawowy BRA(BRI) 2B+D oraz Dostęp rozszerzony PRA(PRI) 30B+D. Każdy kanał B posiada przepustowość 64 Kb/s, która może być łączona poprzez połączenie wielu kanałów B.
Dostęp BRA – Basic Rate Access, umożliwia połączenia z wykorzystaniem dwóch kanałów B. Przeznaczony jest abonentów, którym nie wystarczy jakość sieci analogowej. Do takiej sieci można podłączyć 8 urządzeń, lecz jedynie dwa z nich będą w stanie działać jednocześnie. Można to wykorzystać w ten sposób, że jeden kanał używany jest do rozmów telefonicznych, a drugi do Internetu. Działa to na jednym numerze jednak urządzenia abonenckie potrafią rozdzielać ten sygnał. Ewentualnie można korzystać z obu kanałów do korzystania z Internetu, co łączy prędkości do 128Kb/s.
Dostęp PRA – Primary Rate Access, jest typem sieci przeznaczonym dla firm. Składa się z 30 kanałów B o prędkości 64Kb/s każdy co łącznie daje prawie 2Mb/s. Można podłączyć do takiej sieci wiele urządzeń: modemy, telefony, faksy, serwery wideokonferencji. Każde urządzenie może mieć własny numer, a dzięki usłudze DDI (Direct Dial-IN/Direct Inward Dialing – usługa umożliwiająca zadzwonienie bezpośrednio na numer abonenta wewnętrznego) może być dostępne bezpośrednio dla abonenta zewnętrznego.
Odpowiednikiem gniazda telefonicznego w sieci ISDN jest tzw. NT1 – zakończenie sieciowe typu pierwszego. To do niego podłączane są urządzenia pracujące w sieci ISDN. Zaś te niewspółpracujące z siecią ISDN np. telefony analogowe podłączane są do urządzenia zwanego TA – Adapter Terminala.
No i dobrze. Jak się to ma do Internetu i 0202422 ?. Otóż posiadając modem ISDN pracujący w sieci ISDN mogliśmy, podobnie jak w przypadku modemu analogowego i numeru 0202122, podłączyć się do Internetu za pomocą połączenia wdzwanianego.

Telefon działający w sieciach ISDN
Sprzęt podobny do tego służył do komunikacji głosowej w sieciach zintegrowanych. By Heidas - Own work, CC BY-SA 3.0, http://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=63438
Przykładowy terminal NT
Urządzenia podobne do tego były montowane jako zakończenia abonenckie. By Heidas - Own work, CC BY-SA 3.0, http://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=63440
Modem ISDN ZyXEL
Przykładowy modem działający w sieciach ISDN
Terminal NT używany przez Orange
Takie urządzenie może znaleźć się w lokalu abonenta przy zamawianiu usługi ISDN u Orange.

SDI, czyli Szybki Dostęp do Internetu


Listopad 1999. Kolejna data ważna dla polskiego Internetu. Telekomunikacja Polska wypuszcza swojego asa. SDISzybki Dostęp do Internetu. Alternatywa dla połączeń modemowych i drogiego ISDN’a. Pierwsza styczność, ze stałym łączem była na pewno zdziwieniem dla wielu osób. Ale jak to? Stałe łącze? Zero opłat za impulsy? Telefon działający jednocześnie z Internetem? Czy to jakaś dziwna forma ISDN’u? Ile 115,2 kb/s ?! To na pewno jakiś kolejny ISDN. Nie proszę państwa. To jest HISHome Internet Solution firmy Ericsson. Dobra panie to ile wynosi zmiana linii? Nic. Tylko jedno urządzenie HIS-NT i linia analogowa. Więc może od początku. Firma Ericsson wprowadziła rozwiązane zwane Home Internet Solution, wykorzystane przez Telekomunikację Polską w celu wprowadzenia usługi SDI. Prędkość jaką rozwijała ta technologia wynosiła 115,2 kb/s, ciut mniej niż w połączeniu dwukanałowym ISDN, lecz o wiele lepiej względem starego połączenia modemowego. Zastosowano podział kanałów na usługi telefoniczne i transmisję danych, co umożliwiało jednocześnie korzystać z Internetu i rozmawiać przez telefon, jednak powodowało to zwolnienie prędkości łącza do 70Kb/s. SDI była usługą, która umożliwiała samodzielne zainstalowanie terminala HIS-NT. Opakowanie zawierało: Terminal, Zasilacz, Sterowniki, Kabel RS-232, Kabel RJ45-RJ11 i inne. Terminal wpinało się do komputera, gniazdem RJ45 do linii, zaś telefon wpinało się do terminala. I bam, teraz tylko zainstalować sterowniki oraz zalogować się (tym razem każdy miał własne dane dostępowe). Łącze stałe i szybkie jest już w naszej dyspozycji. A ponieważ SDI działało na stałym IP mogliśmy uruchomić nawet serwer. Podstawą HIS był IDSLISDN Digital Subscriber Line, technologia pozwalająca korzystania z technologii opartej na ISDN, na linii analogowej. Na samym starcie opłata uzyskania dostępu do systemu SDI wynosiła 999zł. Potem już było dość tanio bo 160 zł. Wychodziło na to, że ISDN by się lepiej opłacał, tak? No właśnie nie. ISDN to dopiero początek. Aby uzyskać dostęp do Internetu nadal należało dzwonić z modemu i były naliczane za to impulsy. Zaś SDI pozwalało uzyskać ten dostęp ciut drożej lecz bez impulsów i bez wysokich rachunków za telefon. Mimo tego, że Szybki Dostęp do Internetu, był szybki i stały to nie wiele wpłynął na historię polskiego Internetu prócz tego, że to była pierwsza styczność ze stałym łączem. Stało się tak, ponieważ już w 2001 roku, SDI straciło swoją „szybkość” na rzecz „stałości”. Od teraz SDI nazywa się jedynie Stałym Dostępem do Internetu, za to za sprawą szybszego następcy usługi, a mianowicie…

Terminal HiS-NT oraz Instrukcja do SDI
Część zestawu instalacyjnego do usługi SDI. W tym przypadku sama instrukcja oraz terminal.
Terminal HiS-NT
Tak wygląda terminal HiS-NT zwany też terminalem SDI. Jest to jego pierwsza, najbardziej znana, wersja.
Nowsza wersja terminala HiS-NT
Ericsson ciągle rozwijał HiS - na zdjęciu widać owoc tego rozwoju, czyli nowszy terminal HiS-NT. Nazywany oficjalnie "Modem IDSL" - jest ostatnią, czwartą, wersją terminala HiS-NT.

Neostrada, czyli nowa era polskiego Internetu


Na początku 2001 roku w wybranych rejonach Warszawy Telekomunikacja Polska S.A. wprowadzi na zasadzie pilotażowej nową usługę pod nazwą Neostrada. Komercyjnie zostanie ona wprowadzona do oferty TP S.A. w połowie b.r..” – czytamy na oficjalnej stronie Telekomunikacji Polskiej. Neostrada to rewolucyjna usługa wprowadzona przez TPSA działająca dzięki technologii Asymmetric Digital Subscriber Line (ADSL), która należy do rodziny xDSL. Tutaj w przeciwieństwie do pozostałych innych technologii, korzystanie z telefonu nie ogranicza prędkości, ani nie odcina całkowicie dostępu do Internetu i vice versa. Jest to możliwe dzięki temu, że to sygnału telefonicznego, który działa na paśmie 0-4 kHz, dodawane są wyższe pasma z uploadem i downloadem. Aby sygnał ADSL nie przeszkadzał podczas rozmowy stosowane są tzw. Mikrofiltry, czyli urządzenia których zadaniem jest tłumienie częstotliwości wyższych od 4 kHz. Pierwsza wersja Neostrady była dostępna dla mieszkańców niektórych rejonów Warszawy. Oferowana była w 4 opcjach: 256kb/s, 512kb/s, 1Mb/s oraz 2Mb/s. Opłata instalacyjna wynosiła kolejno 100, 300, 700 i 700 złotych, zaś opłata abonamentowa: 300, 500, 1000, 1500 zł. No nie wiele osób mogło sobie na to pozwolić. Pierwszym modemem dostarczanym przez TP S. A. był Siemens Speedstream 5660 pracujący w protokole PPPoE czyli znany każdemu protokół Point-to-Point Protocol kapsułkujący (mówiąc prościej zamieniający) ramki PPP w ramki Ethernet. Następnie pojawił się Siemens XpressLink NT1110 (współpracujący jedynie z centralami Siemensa). Ale to nie było jeszcze to co zmieniło polski Internet. Ani też nie to co nastąpiło później, czyli Neostrada Plus. Występowała tylko jedna oferta – 512 kb/s. Instalacja kosztowała 854,93 zł, zaś abonament 191,53 zł na 12 miesięcy lub 212,93 zł na czas nieokreślony. Rozszerzono również teren świadczenia usług poza Warszawę. Nadal korzystano z protokołu PPPoE, wprowadzono do oferty modemy firmy Lucent, Cellpipe 20 i Cellpipe 50. Szczęśliwcy, czyli południe Polski i niewielka część abonentów w Warszawie posiadali routery AZTech 900E. Później nastąpił rok 2003. Neostrada Plus stała się Neostradą TP. Przede wszystkim zasięg Neostrady objął wiele osób. Z początku występowała jedynie oferta 512 kb/s (Instalacja 200zł, Abonament 200 zł), później wprowadzono ofertę 128 kb/s (99 zł na 12 miesięcy lub 149 zł na czas nieokreślony). Następnie pojawiła się oferta 320 kb/s oraz 640 kb/s. Później pojawiła się opcja 1Mb/s oraz 2Mb/s. Tak naprawdę oferta ciągle się zmieniała a prędkości pojawiały się i znikały. Również zmieniono protokół PPPoE na PPPoA, wprowadzając z początku modemy ADSL na USB. Najbardziej znanym modem, który potrafił utrzymać połączenie z centralą na naprawdę kiepskiej linii, jest modem firmy Sagem a mianowicie Sagem F@st 800, który na przestrzeni lat pojawiał się w wielu rewizjach. Następnie do niego dołączył modem Thomson Speedtouch 330. Modemy USB były zastępowane przez modemo-routery. Pierwszymi tego typu urządzeniami były: SpeedTouch 510 w wersji bridge-router oraz switch-router. Ten drugi posiadał więcej gniazd Ethernet i był wyposażony w przełącznik. Kiedy uwolniono pasmo 2.4GHz i zaczęto wprowadzać WiFi, TP SA już należąc do Orange, wprowadził modem WiFi F@st 1400W. Z nimi TP wprowadziło linię modemo-routerów ADSL2+ zwaną Livebox tp. Obecnie w Polsce korzysta się z trzech wersji Livebox: 1.1, 2.0 oraz 3.0. Wraz z nimi pojawiła się opcja telewizji IPTV i telefonii VoIP. Po przejęciu TP przez Orange, wprowadzono VDSL2 i prędkości 40Mb/s oraz 80Mb/s. Neostrada w wersji ADSL działa na zasadzie samoinstalacji. Monter montuje jedynie gniazdko telefoniczne, zaś użytkownik dostaje zestaw do instalacji. Kiedy modem jest już zainstalowany, należy zalogować się na dane rejestracyjne tj. Nazwa użytkownika – rejestracja@neostrada.pl i hasło – rejestracja. Użytkownik wchodzi na stronę rejestracyjną neostrady i tam generuje hasło, którym się loguje do centrali. Od tego momentu może swobodnie korzystać z Neostrady.

Ah te czasy. Kiedyś to było. Zapewne innowacyjność tej usługi spowodowała tak wielką popularność. Duże prędkości oraz brak naliczania impulsów, spowodowały, że coraz więcej osób było zainteresowanych Neostradą. Dodatkowo IP otrzymywane podczas logowania, jest zmienne. Cieszy się to wysokim zainteresowaniem wśród mniej uczciwych graczy, którzy mogą uniknąć kary blokady IP. SDI takiej możliwości nie umożliwia, ponieważ IP tam jest stałe. Wszystko jednak musi przeminąć.

Router Livebox 1.1
Pierwszy multimedialny modemo-router używany przez TP, aby na łączy ADSL świadczyć usługi VoIP oraz IPTV. Na zdjęciu wersja francuskiego Orange. Polska miała napis "neostrada tp" w jednym rogu, a w drugim logo TP. By I, Myriam2804, CC BY-SA 3.0, http://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2427469
SAGEM F@st 800
Modem widoczny na zdjęciu jest pierwszym modemem USB dołączonym do Neostrady TP. Bardzo lubiany i popularny wśród abonentów. By Soloviev at Polish Wikipedia, CC BY-SA 3.0, http://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=9914976
Thomson Speedtouch 330
Drugi modem USB, który pojawił się w ofercie zestawów instalacyjnych. Zdobył wielu zwolenników. By Yepestis - Wytwór własny, CC BY-SA 3.0, http://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=3635662
Livebox 2.0
Druga wersja modemu Livebox tp, która rozszerza jego funkcjonalność.

Światłowód Orange


Nikogo nie zaskoczy fakt, że najpopularniejszą formą dostarczenia Internetu dla klientów domowych jest światłowód, zaraz obok LTE. Tym jednak razem Orange nie ma ogromnego udziału na arenie światłowodowej, bo wiele innych dostawców również świadczą tę usługę. Nie musimy się również martwić o montaż czy stan linii telefonicznej. Monter przyjeżdża i ciągnie włókno od węzła do domu/mieszkania/budynku jak i montuje odpowiedni osprzęt, zwykle terminal, czasem (jak w Orange) router z budowanym terminalem. Prędkości nijak mają się do dawnych 33kb/s – 6Mb/s. Jest to bowiem od 300Mb/s do 1Gb/s. Równocześnie ze światłowodem można mieć telewizję IPTV oraz telefon VoIP. Żadnych zakłóceń nie ma. Spada tylko prędkość, lecz czasami jest to ledwie zauważalne. Rozwój prze naprzód. Nowe technologie czekają na odkrycie. Światłowód, 5G, będą się rozwijać. Niedługo może pojawią się nowsze rozwiązania. Mimo tego xDSL, ISDN, Dial-Up ogólnie nadal żyją mają się dobrze, dużo ludzi z nich korzysta. Nawet większe przedsiębiorstwa. I jeszcze będą długo żyć.

Terminal ONT
Taki mały słodziak dodawany jest do światłowodu, jeżeli mamy modem Funbox 2.0 lub jeśli mamy Funbox 3.0 ale tylko w momencie kiedy instalacja bez ONT nie może zostać przeprowadzona. Umożliwia na "konwersję" sygnału świetlnego na zwykły elektryczny.
Funbox 3.0
rzecia wersja Funbox'a, dedykowana jedynie do światłowodu. Posiada wbudowany terminal optyczny.
Smart Wi-Fi
Extender sieci Mesh opcjonalny dla Funbox'a 3.0. Pozwala na niezauważalne rozszerzenie sieci WLAN.